KASAYSAYAN SA DIYOSESIS SA PAGADIAN

Ang Diocese sa Pagadian nahimutang sa sidlakan nga bahin sa lalawigan nga naglangkob sa Dakbayan sa Pagadian ug 24 ka mga lungsod ug may gidak-on nga 2,806.7 ka kilometro kwadrado. Kini adunay populasyon nga 711,244 ug 72 ka porsyento niini mga Katoliko Romanhon.

Ang maong Diocese nga kanhi tipik sa Archidiocese sa Zamboanga, natukod ubos sa gimbut-an ni Papa Pablo VI niadtong November 12, 1971. Ang nahiunang Obispo sa diyosesis sa Pagadian mao si Msgr. Jesus B. Tuquib paring bol-anon nga nagtrabaho sa Diocese sa Dipolog nga natudlo nga Obispo niadtong Pebrero 24, 1973. Sa pagsulod ni Msgr. Tuquib sa Diyosesis, ang mga paring Columbano nga Taga-Ireland, America, Australia ug New Zealand ang nag-atiman sa mga Apostolado ug ubang kapangalagaran sa unang 13 ka mga parokya sa Diyosesis. Nga sa samang higayon nagdumala sa 12 ka mga tulunghaan nga ilang natukod. Ang mga Columbanong pari ang nagsugod sa pag-alagad human sa mga Heswita.

Si. Fr. Patrick Cronin mao ang unang Columbanong pari nga nadestino sa parokya ni San Isidro Labrador lungsud sa Aurora niadtong Abril 1948. Ang iyang kauban sa buhat mao si Fr. John Crafton. Ang Aurora mao ang uang parokya nga gidumala sa mga Columbano, anaa nay karaan nga convento ug natukod na usab ang escuelahan sa Santa Teresita Academy pinaagi ni Fr. Joaquin Lim, SJ nga naoy unang kura paroko sa Aurora sa tuig 1940.

Isip misyonero, malahutayong nagsangyaw sa Maayong Balita ug naghatag pagtagad sa apostolado sa pamilya ug kinabuhi ingon man usab sa mga batan-on sa ilang pag-abot sa Sto. Niño Cathedral, Pagadian diin ang unang kura paroko mao si Fr. Sean Nolan, ug uban kaniya mao si Fr. Patrick Steen. Kini pa ang mga parokya nga diha daan sa ilang pagdawat sa Misyon sa tuig 1948.

Sa tuig 1949 mibalhin na usab si Fr. Cronin sa Molave ug siya ang nagpatukod sa Sacred Heart High School. Ang maong tulunghaan sa mga Columban Sisters sa tuig 1953. Ang simbahan ni San Vicente Ferrer sa Molave natukod usab sa maong tuig diin ang unang kura paroko mao si Fr. Cronin nga gikan sa Aurora.

Gisunod pagtukod ang ika-3 nga parokya nga mao ang Parokya ni San Isidro Labrador nga nahimutang sa Dinas. Ang unang nahimong inahang parokya sa Dimataling, Pitogo, Tabina, San Miguel ug San Pablo. Natukod ang mga Katolikong escuelahan sa Dimataling, Tabina, San Miguel ug San Pablo gawas lamang sa Dinas.

Padayon nga nagtukod ang mga Columbanong kaparian sa mga simbahan, eskuelahan ug Convento sa mga kalungsuran gikan sa Silangan ngadto sa kasadpang bahin sa Zamboanga del Sur samtang nangatawo ang ubang kapangalagaran.

Sa panahon ni Msgr. Tuquib, daghang mga hagit sa kapanahonan nga nagahitabo nga nakapatumaw og mga kapangalagaran. Sama sa Social Action nga gidumalani Fr. Waren Ford, SSC nga nagatubag sa panginahanglan sa mga Muslims nga mga bakwit gikan sa Karomatan ug kasikbit nga lugar sa Dimataling, Baganian Peninsula. Kini nahitabo sa panahon sa martial law human sa panagsangka sa Ilaga ug barakuda ug pagsulong sa lungsod sa Dimataling. Dinhi usab nahimugso ang KAPAPAGARIA kon Muslim Christian Brotherhood nga nakabase sa Dimataling. Kini ang naghatag og luna sa pagtulay sa relasyon tali sa duha ka katawhan. Sa dagan sa panahon gibulag kini sa landong sa simbahan ug gi-rehistro isip institution aron dili nila bation nga ubos sa paying sa simbahan ug sa paghatag kanila og kagawasan.

Ang liso nga gitisok milambo ug namunga ang kahago sa mga Columbanong pari sa ilang pag-alagad ug pagsangyaw sa Maayong Balita sa Pagadian Diocese tungod kay mitumaw ang mga bokasyon sa pagkapari. Kini sila ang matawag natong Diocesan Clergy. Ang paglaum nga sila ang modumala sa kaugalinong mga parokya sulod sa Diocese. Ang kinaunahang pari nga Pilipino miabot gikan sa Bohol niadtong Hulyo 29, 1973 nga maoy Private Secretary sa Obispo. Siya mao si Padre Patricio R. Getigan.

Sa samang higayon ug sa maong mga tuiga ang mga congregasyon nga Columban Sisters ug mga Sisters of St. Paul de Chartres (SPC) mao ang kauban sa mga columbanong kaparian sa pagdumala sa mga escuelahan ug Apostolado para sa mga batan-on.

Sa dagan sa mga katuigan wala lamang damha nga ang simbahan sa Pagadian nakasinate og usa ka dakong katalagman niadtong Agosto 1976. Ang mangilngig nga tsunami (tidal wave) nga panghitabo nabaniog sa tibuok Pilipinas tungod sa daghang perdisyon ug daghang kinabuhi ang nakalas ug human sa maong panghitabo may daghang mga sakit nga midagsang. Tungod niini anaa ang panginahanglan sa pagpahimutang sa mga biktema ug rehabilitasyon. Kini ang gipapel sa simbahan sa Pagadian Diocese. Ang maong kahimtang nataho sa CBCP meeting didto sa Manila hinungdan nga adunay mga daghang suporta moral ug pinansyal ug ubang matang sa mga hinabang sama sa mga serbisyo. Niining panahona nahidangat ang mga Medical Mission Sisters aron pagtanyag sa ilang pagtabang. Dinhi nagsugod ang CBHP program pinaagi ni Sr. Josephine Derequito. Niining tuiga usab gipahiluna sa simbahan ang mga biktema sa tidal wave sa usa ka lugar nga milungtad hangtud karon nga mao ang Paglaum I ug II ubos sa pag-organisa ug gi-umol ni Sister Maria Belen Alcoseba (MABE), ICM.

Nahidangat ang mga madre nga mi boluntaryo gikan sa Franciscan Missionaries of Mary (FMM) Religious Sisters of Mercy of Buffalo (RSM), Religious of the Virgin Mary (RVM); Daughters of Charity (DC), Order of St. Agustine (OSA), Religious of the Good Shepherd (RGS), Medical Mission Sisters (MMS) Missionaries of the Immaculate Heart of Mary (ICM), ug Order of St. Benedict (OSB), Daughters of Saint Paul ug ubang mga relihiyosang kababayen-an sa nagkalain-laing kongregasyon miduyog usab sa ilang talagsaon kahanas sa paghan-ay sa Diocesan Apostolate ug Ministries. Si Sister Lioba Tiamzon, OSB kinsa mitabang sa Financial Management sa Diocese. Sila si Sisters Jacquiline Blondin, MIC mitabang usab sa Formulation of the Diocese Mission, Vision ug Goals. Sister Celine Santiago, PDDM ang nag-design sa Interior Decoration sa Holy Eucharist Chapel. Sister Geraldine Serrano, CFIC mao ang responsible sa paghan-ay sa Diocesan Archives.